Ubrzanje je fizička veličina koja pokazuje koliko se brzina tela promeni u jedinici vremena. Telo ubrzava kada mu se povećava brzina, ali ubrzanje postoji i kada se brzina smanjuje ili menja pravac.
U ovoj lekciji naučićeš oznaku, formulu i mernu jedinicu ubrzanja, kao i razliku između ubrzanog i usporenog kretanja.
Šta je ubrzanje?
Ako se brzina tela promeni sa početne vrednosti v₀ na krajnju vrednost v za vreme t, intenzitet ubrzanja izračunava se formulom:
a = (v − v₀) / t
Oznaka za ubrzanje je a, a merna jedinica u SI sistemu je metar u sekundi na kvadrat (m/s²).
Značenje merne jedinice
Ubrzanje 2 m/s² znači da se brzina tela svake sekunde promeni za 2 m/s. Ako telo kreće iz mirovanja, posle jedne sekunde ima brzinu 2 m/s, posle dve sekunde 4 m/s, a posle tri sekunde 6 m/s.
Ubrzano i usporeno kretanje
Kada se intenzitet brzine povećava, kretanje je ubrzano. Kada se intenzitet brzine smanjuje, kretanje je usporeno. Kod pravolinijskog kretanja znak ubrzanja zavisi od izabranog pozitivnog smera, pa negativno ubrzanje ne mora uvek da znači usporavanje.
Primer izračunavanja
Automobil poveća brzinu sa 5 m/s na 17 m/s za 4 s. Ubrzanje je a = (17 − 5) / 4 = 3 m/s².
Ravnomerno promenljivo pravolinijsko kretanje
Ako je ubrzanje konstantno, telo se kreće ravnomerno promenljivo pravolinijski. Tada važi v = v₀ + at. Kada telo kreće iz mirovanja, v₀ = 0, pa je v = at.