Srednja brzina opisuje kretanje na celom posmatranom putu. Računa se tako što ukupan pređeni put podelimo ukupnim vremenom kretanja: v_sr = s_uk/t_uk. U ukupno vreme ulaze svi delovi putovanja, a ako zadatak tako zahteva i vreme zaustavljanja.
Kod ravnomernog pravolinijskog kretanja telo se kreće duž prave linije stalnom brzinom. Zato je njegova srednja brzina za bilo koji vremenski interval jednaka stalnoj brzini kretanja. Kod neravnomernog kretanja srednja brzina ne mora biti jednaka nijednoj brzini sa pojedinačnog dela puta.
Šta je srednja brzina?
U stvarnom životu tela se često ne kreću stalnom brzinom. Automobil ubrzava, usporava i zaustavlja se, ali celo putovanje ipak možemo opisati jednom veličinom – srednjom brzinom. Ona pokazuje koliki bi put telo prosečno prelazilo u jedinici vremena kada bi se tokom celog posmatranog intervala kretalo ravnomerno.
Formula je v_sr = s_uk/t_uk, gde je s_uk ukupan pređeni put, a t_uk ukupno vreme. Srednju brzinu ne dobijamo običnim sabiranjem ili aritmetičkom sredinom brzina, osim u posebnim slučajevima.
Primer izračunavanja srednje brzine
Biciklista pređe 6 km za 20 min, a zatim još 4 km za 10 min. Ukupan put je 10 km, a ukupno vreme 30 min = 0,5 h. Srednja brzina je v_sr = 10 km / 0,5 h = 20 km/h.
Nije potrebno posebno računati brzinu na svakom delu puta ako su poznati ukupan put i ukupno vreme. Važno je sabrati odgovarajuće puteve i vremena.
Srednja brzina kod RPK
Ravnomerno pravolinijsko kretanje, skraćeno RPK, jeste kretanje po pravoj putanji stalnom brzinom. Telo u jednakim vremenskim intervalima prelazi jednake puteve. Ako se kreće brzinom 5 m/s, svake sekunde prelazi 5 m, pa za 2 s prelazi 10 m, a za 10 s prelazi 50 m.
Pošto je brzina stalna, srednja brzina na bilo kom delu takvog kretanja jednaka je toj brzini: v_sr = v. Ipak, formula v_sr = s_uk/t_uk ostaje važeća.
Uticaj zaustavljanja
Ako putovanje traje 50 minuta, od čega telo 10 minuta miruje, treba pažljivo pročitati da li se traži srednja brzina celog putovanja ili samo tokom kretanja. Za celo putovanje u ukupno vreme uključujemo i pauzu. Zbog toga je srednja brzina celog putovanja manja.
Najčešća greška
Ako se telo jedan deo puta kreće brzinom 20 km/h, a drugi brzinom 40 km/h, srednja brzina nije automatski 30 km/h. Potrebno je znati dužine delova puta ili vremena kretanja i primeniti odnos ukupnog puta i ukupnog vremena.