Da bismo precizno opisali mehaničko kretanje, koristimo nekoliko osnovnih pojmova: referentno telo, materijalnu tačku, putanju, pređeni put i vreme kretanja. Svaki od njih opisuje jedan deo kretanja i omogućava nam da događaj iz svakodnevnog života predstavimo fizički tačno.
U nastavku ćeš naučiti šta znače ovi pojmovi, kako se razlikuju putanja i pređeni put i kada neko telo možemo predstaviti materijalnom tačkom. Ova znanja su neophodna za rešavanje zadataka sa brzinom, putem i vremenom.
Referentno telo i položaj
Položaj nekog tela određujemo u odnosu na drugo, izabrano telo koje nazivamo referentnim telom. Na primer, položaj učenika možemo opisati u odnosu na tablu, vrata ili klupu. Kada se položaj učenika u odnosu na izabrano telo menja tokom vremena, učenik se kreće.
Materijalna tačka
Materijalna tačka je model tela čije dimenzije u datom problemu možemo zanemariti. Automobil nije stvarno tačka, ali kada proučavamo njegovo putovanje od Beograda do Čačka, njegove dimenzije su veoma male u poređenju sa dužinom puta. Zato ga možemo predstaviti materijalnom tačkom.
Isto telo ne možemo uvek posmatrati na isti način. Pri parkiranju su dužina i širina automobila važne, pa se automobil tada ne može smatrati materijalnom tačkom.
Putanja
Putanja je linija koju telo opisuje tokom kretanja. Prema obliku putanje kretanje može biti pravolinijsko ili krivolinijsko. Voz na ravnom delu pruge približno se kreće pravolinijski, dok automobil u krivini i Zemlja oko Sunca imaju krivolinijsku putanju.
Pređeni put
Pređeni put je dužina dela putanje koji je telo prešlo. Obeležava se slovom s, a osnovna merna jedinica je metar (m). U praksi se koriste i kilometar, centimetar i milimetar. Važi: 1 km = 1000 m, 1 m = 100 cm i 1 cm = 10 mm.
Put ne govori u kom smeru se telo kretalo, već samo koliku je ukupnu dužinu putanje prešlo. Ako učenik pređe 30 m do prodavnice i vrati se istim putem, ukupan pređeni put je 60 m.
Vreme kretanja
Vreme kretanja obeležava se slovom t. Osnovna merna jedinica je sekunda (s), a često koristimo minute i sate. Važi: 1 min = 60 s, a 1 h = 60 min = 3600 s. Pri računanju je važno da jedinice vremena budu usklađene sa jedinicom brzine.
Povezivanje pojmova
Kada opisujemo kretanje, navodimo referentno telo, oblik putanje, pređeni put i vreme. Iz puta i vremena kasnije možemo odrediti brzinu. Pravilno razlikovanje ovih pojmova sprečava česte greške u zadacima iz mehaničkog kretanja.