Šta je mehaničko kretanje?
Telo vrši mehaničko kretanje kada tokom vremena menja svoj položaj u odnosu na izabrano referentno telo. Ako se njegov položaj u odnosu na to telo ne menja, kažemo da telo miruje. Zato u fizici nije dovoljno reći samo da se neko telo kreće – potrebno je navesti u odnosu na šta posmatramo njegovo kretanje.
Kretanje srećemo svuda: automobil se kreće putem, učenik hoda kroz učionicu, Zemlja se kreće oko Sunca, a kazaljke se pomeraju po brojčaniku sata. I veoma mala i veoma velika tela mogu da se kreću, ali se njihovo kretanje uvek opisuje u odnosu na druga tela.
Referentno telo
Referentno telo je telo u odnosu na koje određujemo položaj i posmatramo kretanje drugog tela. Na primer, za automobil koji prolazi ulicom referentno telo može biti zgrada pored puta. Položaj automobila u odnosu na zgradu menja se tokom vremena, pa zaključujemo da se automobil kreće.
Isto telo može istovremeno da miruje u odnosu na jedno, a da se kreće u odnosu na drugo referentno telo. Putnik koji sedi u vozu miruje u odnosu na svoje sedište i druge putnike, ali se kreće u odnosu na železničku stanicu. Zbog toga kažemo da su kretanje i mirovanje relativni.
Kako utvrđujemo da li se telo kreće?
Najpre izaberemo referentno telo. Zatim posmatramo položaj ispitivanog tela u dva ili više trenutaka. Ako se položaj promenio, telo se kreće u odnosu na izabrano referentno telo. Ako se nije promenio, telo u odnosu na njega miruje.
Primer: lopta se nalazi pored klupe, a nekoliko sekundi kasnije ispod drveta. Ako klupu izaberemo kao referentno telo, promena položaja lopte pokazuje da se ona kretala.
Najvažnije što treba zapamtiti
Mehaničko kretanje je promena položaja tela tokom vremena. Kretanje se uvek opisuje u odnosu na referentno telo. Isto telo može u istom trenutku da se kreće u odnosu na jedno telo, a miruje u odnosu na drugo. Ovi pojmovi su osnova za opisivanje putanje, pređenog puta, brzine i vremena kretanja.