Atmosferski pritisak nastaje zbog težine vazduha u Zemljinoj atmosferi. Iako vazduh ne vidimo, on ima masu i vrši pritisak na sva tela.
U ovoj lekciji saznaćeš kako nastaje atmosferski pritisak, kako se meri i zašto se menja sa nadmorskom visinom.
Kako nastaje atmosferski pritisak?
Zemljina gravitacija zadržava vazduh oko planete. Slojevi vazduha imaju težinu i pritiskaju Zemljinu površinu i sva tela na njoj. Atmosferski pritisak deluje u svim pravcima.
Normalan atmosferski pritisak
Na nivou mora normalan atmosferski pritisak iznosi približno 101 325 Pa, odnosno oko 1013 hPa. Vrednost se menja sa vremenom i nadmorskom visinom.
Kako se meri?
Atmosferski pritisak meri se barometrom. Živin barometar koristi visinu živinog stuba, dok aneroidni barometar meri deformaciju zatvorene metalne kutije. U meteorologiji se pritisak najčešće izražava u hektopaskalima (hPa).
Toričelijev ogled
Evanđelista Toričeli pokazao je da atmosfera može održavati stub žive u cevi. Visina stuba pri normalnim uslovima iznosi približno 760 mm, što je dokaz delovanja atmosferskog pritiska.
Promena sa visinom
Sa porastom nadmorske visine iznad nas se nalazi manji sloj vazduha, pa atmosferski pritisak opada. Zato se pritisak na planini razlikuje od pritiska na nivou mora.
Primeri iz svakodnevnog života
Pijenje pomoću slamčice, prijanjanje vakuumske čašice i rad šprica povezani su sa razlikom pritisaka. Tečnost se kreće iz oblasti većeg ka oblasti manjeg pritiska.